Kikhom di a hong pai tengteng
na vek un I Hondampa Jesu Krist min in Chibai. Hun hoih hon bawlsak I Toupa min i phat masa ahi. Tuni kikhom I tam
ua, Bangalore a nidang a ana omsa muh di bangzah hiam leng na om uleh, lung hon suleng
mahmah hi.
Zanlam Monday zing in
ZCF Chairman in, tu Sunday chiang a sharing nei din ahon dawp leh kana kiguih
a. Gendi pen theih huailou lua, dawng pah theilou in kana om hi. Nileng a kingaihtuah
nungin gendi hong om na ding ahi chi in huai nitak in kana ‘aw’ ta a. Huai zoh
chu ka gen di ngaihtuah leh thumin kana om hi.
ZCF heututen
deihsakna non piak uh hamphat huai kasa a. Deih bangin kikhopna ah hong tel
theikei mah leng, hiai ah I hunzat khawm te uh nuam kasa a, ka ngaina mahmah hi.
Heutute fel konsa a, na kipiak zohnate uh pahtak huai petmah kasa. Bangalore ah
saptuam tuamtuam I om ta a, denlam a hon gen bang un EOC kum 11 ana phata, PCI
kum 3 val ana hita, EBC leng kum 10 bang ana hitei ta. ZCF ahih leh kana
theihdan in 1993 vel a tawmchik a kipan, tuni kum 24 bang i kikhopna pai touzel
Toupa honpina ziak ahi.
Pathian phat ding a
hong paikhawm mipite ziakin leng Toupan thupina tang hen. Na mai uah hong ding
lengle, kei lam na hon et uleh, laktak omlou ding ahi. Pathian in na kiang ua
thu gen ut anei hiam chi in ana bildoh zaw le ute phatuam zaw ding ahi.
Awle, tulai in India ah
Hindu fundamentalism hong hat deuhdeuh a, Christian leh Muslim sakhua zui te
adin haksatna tam muh in a om. Bawng thah ban/khaam toh kisai inleng tamtak ten
haksatna ana tuak ta ua. Mumbai a Zomi te leng bawngsa ngawl in kum 1 leh 2 an
omta uhi. Zanlam zek Palm Sunday inleng India a state 5 tak ah Christian te kikhopna
vau leh hihbuai in a om chih thu kiza a, poi mahmah. Huchih lai in, I PM uh
Narendra Modi in 17th April, TOI ah ‘Church burnings are manufactured (false stories)’ ana
chi zawmah. Heutu lian pen ten le hichi bang minority te tung ah sual gamtat
ana khaam lou zel uleh, maban ah leng kituak toulai di bang hi.
Kum bangzah hiam
paita in Bangalore airport manoh a shared taxi ah Christian (local mi) nih toh
ka tuang khawm kha ua. Amau gingloute kiang Pathian thugen a Bible track hawm zel
uh ahih dan hon gen uhi. Khatvei leng Hebbal flyover kiang a ava hawm uleh, RSS
member bangzah hiam in ana hawlkhia uh chih hon gen uhi.
Nikum lam mah inle ZCF Delhi member bangzah hiam in North India mun khat ah Pathian thu a vagen uleh, vuak bang ana tuak kha uhi. Ka nuneu leng a thuakte lakah a telkha a, ei meltheihte mahmah khong thil tuah in zaw hon khoihdan tuam deuh ahi.
Nikum lam mah inle ZCF Delhi member bangzah hiam in North India mun khat ah Pathian thu a vagen uleh, vuak bang ana tuak kha uhi. Ka nuneu leng a thuakte lakah a telkha a, ei meltheihte mahmah khong thil tuah in zaw hon khoihdan tuam deuh ahi.
Huchimah bangin,
India pawlam ah leng Christiante a thuak nasa mahmah leng a tam uhi. Zanlam Palm
Sunday in Egypt biakin ah bomb puak in mi tamtak ana si ua. ISIS ten amau hih ahihdan ana puang uhi.
Kha masa in, movie khat
‘Silence’ kichi, Martin Scorsese bawl kana en a. Tangthu taktak, 17th
Century lai Japan ah Roman Catholic Priest nih Rome apan ava zin thu uh ahi.
Amau a heutupa uh Priest khat mang va zong khe di leh Japan ah Christianity puanzak
dia kisa ahi uh. Japan in Christianity ana doudal nasa mahmah a. Tua a heutu
zongpa uh leng nasa takin ana gawt ua, Christianity taisan hial in Buddhism
sahkhua ah ana kipia hi. Japan a om Christian ten ana thuak nasat dan uh leh a
khongaih huai dan uh chiang tak in muh theih in a om. Haksa sa lua in Pathian
kiang aguk in thumthum mahle uh, sihna tan hial tuak in ana omsek uhi. Tunitan
inleng Japan ah Christian population 1% chauh aphak hichituk a ana dou ziak uh ahi maithei.
Hiai dan a kibawl
gentheihnate khong I zak chiangin, ei Pathian bethei a I om bik uh hamphat huai kisak
in a om a. I hun neih sunsun a, ihihtheih dandan a Pathian pahtawi leh be athu gen zel
di ihih dan hon phoksak hi.
Alehlam ah,
Pathian in ama mite thuak ana phal zaw ngei chi in mak leng kasa. Pathian in atheihlouh
thu khat leng omlou a, bang ziaka amite panpih mailou ahi diam? Israel te
bang leng Aigupta ah sal in kum 400 val ana tang ua. Haksa sa mahmah le uh Pathian in va hunkhe pah lou in om bang hi.
Bible apan ahon sut chiang un, Pathian
thilsiam kipat 4004 BC ahi a, huai hun in Adam leh Evi ana khial ua.
Huaizoh kum 2000 lam hongpai in 1922 BC in Pathian in Abraham leh a suante
vualzaw di chiin ana telkhia. Huaizoh kum 500 vel nungin, Mosi tungtawn in 1491
BC vel in Israelte Egypt apan pikhiak in ana om uhi. Huai zohnung kum 1500 vel
hong kivei nawn in, Jesu Khrist 4BC vel in mihingte tan din hongpiangta hi.
Mi khenkhat ngaihdan
in, Adam leh Eve a khelh nung uh sawt lou in Pathian in a tapa Jesu, mihingte hondam
ding in sawl pah leh hoihdi. Mihing tamtak mangthang lou ding ana chih uh, awm
mahmah simthou kasa. Akhen ten ahih leh, Jesu hong pai hun toh Rome lalgam a thupi hun, lampi ki bawl hoih hun leh paukam (Greek) zang atam hun ahi a. Hiai
hun a Jesu hondampa hong piang a khovel mite zakdi a kipuanzak nadia hun hoihpen ahi
achih uh leng a dikna chiang om zel. Himahleh, a khenkhat nawn in Babel insang lam ma in Jesu hong
pai hileh, paukam khat a khovel ana omlai, Gospel thu ki thehzak leh thsihsiam nuam zawdi
ana chih uh leng awm nawn zel.
Zan nitak in football
kava en ua, huai a BFC in nehsoh deuh DSFC te 7-0 in ana zou uh. BFC ten tournament
kipat tung apan hiadan in ana pang le uh zaw champion dinmun a om thei di uh chih in a
om. Tua lah third position leng tung zoulo maithei. Khonung pil/kisak
bang deuh a, Jesu leng hong piang haklua sa te gen toh hong kibang dek sim.
Huailouin Bible ah
dan sawm piak (ten commandmends) lou leng dan tampi a mak simsim a om a. Misi
khoih sianglou, Puan fabric tuamtuam a bawl silh louh di, Tengkol/Voksa/Uisa/Squid/Prawns
te khong neklouh di, leh adangdang. Bangziaka Pathian in hiai dante ana pe sese
eidia aw?chih in om thei hi.
Himahleh, Pathian in a thilhih
te Aman hoih asak hun leh hoih asak dan a hih ahi. Ei a siamsa (creation) mihing ten I theisiam
vek zoukei ahi zaw. I lungsim ngaihtuahna in banpha zoulou leng hiding ahi. Huai kia hilou, i theihsiam
vek le ana poimoh khollou maithei ahi. Vangam itun chiang a theih ding tampi omzaw ding
ahi.
Pathian plan toh
kituak a I hinkhua bawl ding ana hizaw a. En I plan leh deih dandan a Pathian ina
zat leh kaihkawi sawm chiang in adik theikei hi.
Joseph tangthu itheihsa
uh ahi a, amah sal a mat a om kia hilou a, jail leng ana tang zawmah lai. Himahleh
hun hong paizel in Egypt adia mi thupi pen ahong hi. Amah hinkhua apan Pathian
plan athupi dan leh Pathian thilhhih theihdan muh in a om. Joseph tangthu a
thupi kana sak mahmah khat ahih leh, Potiphar zi in zuau a hek in suangkulh ah
kum 2 sung vengveng kuamah theihlouh in ana tang hi. Himahleh
hiai sung in aman Pathian ana taisan kei a. Ei hile ki heh mahmah di, Pathian bang leng ki
nungngat maithei. Ahih louh lehleng, lungkia a khasia a ki om maithei. Circumstance
haksapi I tuah in zong, Pathian muang gige ding ahih dan hon sinsak hi. I
purpose (tangtawn dinmun) leh I circumstance (tu dinmun) ana kibang gige lou anahi.
Lapawl siam mahmah, Bawngkawn
Pastor Bial Zaipawl te sak ‘Puan var sin’ na za kha ta di un ka ging a. EBC
Central Choir tenle Paite pau in ana sa ua.
“Khawvelah
hian ringtute chuan harsatna kan tawk thin a; Kan tan chuan-in lei mawina ten,
Awmzia reng a nei si lo.
Heng
puanvar sin hi tute nge ni? Khawi atanga lo kal nge? tiin min bia a, Heng mite
hi hrehawm tam tak tuar tu te kha an ni, An puan te beramno thisen in an su fai
si a.”
I damsung hiai hamsiatsa
khovel ah haksa tuak mah ihi a, theihsiam louh thil tampi leng om ding ahi. Hoih
isak leh I thil deih leh poimoh te mu lou a I om hun atam hi. Himahleh, Pathian
i theihchiang sem leh, lei a thil thupi leh hoih kichi te bangmahlou ahihdan
hon musak hi. Pathian neite genthei in, damtheilou in, haksatna tampi tuak mah
le uh, Pathian ziaka lungmuanna neithei ahi uhi.
Denlam a I gen Egypt
a Palm Sunday bombing thu paizel ah, zanhal zek in Egypt news channel ah asite
sungkuan khat interview ka na mukha a. Samira in a pasal Naseem a chaan a,
himahleh aman a that tute kiang hichin ana gen, “I forgive you and I ask God to
forgive you. I pray that God may open your eyes to light your minds. I am sure
Naseem has been happy to give his life for Christ.” Naseem kha biakin a security
guard ahi a, suicide bomber pen metal detector sung a pai dia a sawl laitak a,
bomb hong puak a si ahi.
January 22, 1999 a
Orissa ah Australian missionary Graham Staines leh atate Philip leh Timothy,
Bajran Dal activist ten ana hal lup uh ithei chiat di ua. Graham Staines ahih
leh 1965 apan Orissa a ana omta, leprosy home ah azi Gladys (nurse) toh
pangkhawm in Pathian min in theihtawp ana suah uhi. Asih nungun, a that tute
laka heutu Dara Sing leh Mahendra Hembram te a ngaidam thu Gladys in hichin gen
hi, "I
have forgiven the killers and have no bitterness because forgiveness brings
healing and our land needs healing from hatred and violence. God in Christ has
forgiven me and expects His followers to do the same"
Pathian ana mu chiang
ten atung ua khelhna sangpen atungin leng ngaihdamna neithei uhi. Pathian itna
ziakin haksa tampi thuakin a hunte uh ana zang sek mahle uh, kipak in omthei zel
uhi.
Mother Teresa bang
leng a theilo I omkei ding ua. Aman kum 19 vel ahih apan nun a kipia in
Calcutta ah teacher in ana sem pan a. Kum bangzah hiam nung in Pathian sapna thukzaw za in
damlou, genthei, piangsual leh phak te, a leitung dam sungtengin ana enkol hi. Anasep I
ngaihtuah mai leh leng haksat tuak mahmah. Himahleh aman hichin ana gen “The
miracle is not that we do this work, but that we are happy to do it.”
Ken kana muh phak tan
ah, ka veng uh Lamphel a Upa Siamzik te sungkuan in 'Kalvary Hospital' chia ana
phutkhiak uh ahi. Kum tamtak ahita a, amau in/quarter neuchik ah damlou (taksa,
lungsim leh kha) te adin Pathian thu hilh kawm in ana enkol uhi. Amau lah
aneipen hi hetlou, hilehleng Pathian ziaka awlmohna lianpi toh ana sem ua,
mitamtakten theisiamlou in chiamnuih bawlna bang in ana nei zawmah uhi. Amau
lah sep seng lou nei in buai kisa mahmah uhi.
Hiai bang a Pathian
gam adia nasem, nouleng na theih uh a tam om ding in ka ging. Pathian in amau hinkhua ah nasep thupitak semin, gah hoih pipi piangsak hi.
Galatiate 5:22-23 ah,
‘Kha
gah ahihleh, itna, kipahna, lemna, thuaktheihna, migitna, hoihna, muanhuaina,
nunnemna, kidektheihna khawng ahi zaw uh; huchibang kalh lam in dan thu piak
himhim a om kei hi.” Hiai a Paul in agente khong ahi maidi maw Samira,
Gladys, Mother Teresa leh Upa Siamzik te hinkhua a kilang. Kha gah neih toh Jesu Krist batna paikhawm ahi. Hiai bangin gah hoih nei
Christian tam-in-tam le zaw gingloute adin Jesu theih uthuai zawsem leh kilawm.
Eimah chiat kivel
thakni, I hinkhua ah bang gah a kilang a? Kha gah neih thu ah, I theih siam di uh ahih leh Pathian nasep khatvei thu a hong ompah leng hi gige lou ahi. Tuzing in Our Daily
Bread kana sim na uah, Philippians 1:6 ahi hichin a kigen hi, ‘He
who began a good work in you will carry it on to completion until the day of
Christ Jesus.’ Khalam a pichin na din, khasiangthou nasep, eilam a
tupna leh hun lut ahi a. I leitung damsung a ki sin tou leh ki bawl tou den ding ihi.
Pathian I buaipih kei
leh, khovel buaina ah tum mang theih ahi. I kiim I kiang uah gingloute tam
petmah ua, ei mahmah leng amau lam ah hon influence thei uh ahi.
Kha khat vel paita in
ka tengna veng ua Temple khat ah zan khovak in puja anei ua, khuang beng leh
mantra gen toh bengseng petmah. Huaizan ka mang sia inchin kazi kianga zingkar
a ka gen leh amah le amang ana hoihlou. Hiai dandeuh kum 2 vel paita in, nitak sawtnungin
vaite siampu khat in a mantra gen in ka veng uah hong vak a, kou inkong ah hong
khawl chet in, bangbang hiam ngaih deuhdeuh a gen ziahziah. Lungsim nuam khollou
a thumna khong nei in ka ihmuthei nawn ua.
Khatvei leng
commercial street a dawr khat ah Muslimte khat in English version Quoran khong
honna ensak. Nou Bible gin pen diklou ahi, Jesu leng Quoran ah om ahih chih
khong ana gen. Hon campaign nasa sim mahmah.
Bangalore Zomi Music
Collection abawl lai un khatvei a recording na uah a inveng te mi khat zan sawtnung
in va pai. A sungte dawi in hihbuai ana hi, Christiante tumsak lungulh a va sam.
Amau le va pai unchin ahih theih bangbang ua thumna khong va neih sak uh chih
kanaza a. I kigin louh lamtak a le Pathian adia witness theih ana hi.
I muhtheih (physical)
thilte ah Sahkhua tuamtuam ten hon dou ua. I muhtheih louh (spiritual) thil ah
leng Pathian leh Setan kar khalam kidouna om den ahi. Ephesate 6:12 ah, “I
doute zaw sa leh sisan ahi ngal kei ua, lalnate leh, thuneihnate leh, tu-a om
lel mial tung a khovel vaihawmte leh, van mun khawng a kha gilouhn omte ahi zaw
uhi.”
Huaiziakin, Pathian
galvan kim (Ephesate 6) a kithuam ding pomoh lua ahi. Thumna neitam in Bible
thu sim tam le, I simte theisiam a zui in Pathian bel tinten ni.
Genkhelh khak a omleh Toupa ngaidam ka ngen a, laktak I gen khiak a om leh Toupan zui thei din hatna hon pe chiat hen!
Genkhelh khak a omleh Toupa ngaidam ka ngen a, laktak I gen khiak a om leh Toupan zui thei din hatna hon pe chiat hen!
